[članak je ažuriran u oktobru 2026.]
Kad koristite neku od AI opcija, vaš telefon otključa poruke i pošalje ih kompaniji OpenAI u Americi. Viber je ovu saradnju najavio 7. jula i od tada je ChatGPT na svakom koraku: ima svoju karticu, može se pozvati u bilo koji čet sa @ChatGPT, pravi sažetke, prevodi i “dotjeruje” poruke. Katanac formalno nije razbijen. Ali aplikacija sada ima ugrađena vrata kroz koja otključane poruke mogu da izađu.
Na Viberovoj stranici za podršku piše šta koja opcija šalje:
Uz svaki zahtjev ide i šifrovana oznaka korisnika, vrijeme i otprilike grad iz kojeg pišete. Ta oznaka ne čini vas anonimnim: preko nje se svi vaši zahtjevi vežu jedan za drugi, a uz vrijeme i lokaciju lako se može doći i do vas.
Vi pristajete za sebe - ali ne i za druge
U grupi odlučuje onaj ko prvi klikne. Kad jedan član zatraži sažetak ili pozove @ChatGPT, kompaniji OpenAI odlaze poruke i imena svih ostalih — iako oni nikad nijesu pristali na njene uslove i možda nemaju pojma da se to desilo. Roditelj u grupi odjeljenja, izvor u grupi novinara ili pacijent u grupi ordinacije nema tu nikakvu riječ. Viber će reći da su drugi oduvijek mogli da naprave snimak ekrana ili da prekopiraju poruke u neki AI alat. Tačno, ali kad je dugme stalno tu i uključeno, ono što je nekad bila namjerna odluka postaje stvar jednog klika.
Viber je na početku obećao da će AI biti tu kad vam treba, a da vam neće smetati kad vam ne treba. U praksi je drugačije: sažeci su uključeni u svim grupama, predloženi odgovori takođe, ChatGPT je na računaru zakačen na vrh liste, a na telefonu ima svoju karticu u glavnom meniju. Ukrajinski mediji su odmah po uvođenju javili da se ChatGPT čet ne može ukloniti. Uz to, dnevno ograničenje korišćenja korisnike gura da otvore ili povežu nalog kod kompanije OpenAI.
Obećanja zvuče bolje nego što jesu
U reklami Viber kaže da se podaci čuvaju kratko i da se nikad ne koriste za “učenje” vještačke inteligencije. Kad se pročitaju detalji, slika je manje lijepa:
- Obećanje da se na vašim podacima neće učiti ima izuzetak. OpenAI navodi da to ne radi s podacima iz Viberovih opcija — osim s razgovorima u ChatGPT kartici, na koje važe obični ChatGPT uslovi.
- Nigdje ne piše koliko traje “ograničeni period” čuvanja, a podaci mogu ostati i duže ako to traže pravni ili bezbjednosni razlozi.
- Ako povežete svoj ChatGPT nalog, pravila se mijenjaju: tada važe standardna OpenAI pravila o čuvanju podataka.
Da sud može da natjera firmu da čuva podatke, nije samo teorija. U maju 2025, u sporu New York Times protiv OpenAI, američki sud je naložio da se čuvaju i razgovori koji bi inače bili obrisani, uključujući i one koje su korisnici sami izbrisali. Obaveza je ukinuta od 26. septembra 2025, ali ono što je do tada sačuvano — ostalo je sačuvano. Korisnici iz EU, Švajcarske i Velike Britanije su, prema pisanju medija, bili izuzeti. Mi ne bismo. Obećanje da će nešto biti obrisano vrijedi onoliko koliko vrijede zakoni zemlje u kojoj se podaci nalaze.
Crna Gora ima manje zaštite od susjeda u EU
Za korisnike iz Evropske unije (tačnije, Evropskog ekonomskog prostora) Viber ima posebnu, strožu verziju uputstva za AI opcije. U njoj su opisane mogućnosti koje se u opštoj verziji, onoj koja važi za nas, uopšte ne pominju:
Razlog nije tehnički, nego pravni. Evropska uredba o zaštiti podataka (GDPR) predviđa ozbiljne kazne, pa korisnici u EU dobijaju više mogućnosti. Crna Gora je u septembru 2026. konačno usvojila zakon usklađen s GDPR-om, ali on počinje da se primjenjuje tek u martu 2027. (više u odjeljku “A šta kaže naš zakon?”). Do tada zavisimo od toga šta će nam Viber sam ponuditi – a zasad je to manje. Drugim riječima, Crnogorac i Hrvat u istoj Viber grupi nemaju istu zaštitu.
Na šta još treba obratiti pažnju
- Sažeci umiju da pogriješe. I sam Viber upozorava da mogu biti netačni ili da promaše suštinu. Pogrešan sažetak porodične ili poslovne grupe može napraviti i pravu štetu.
- Vještačka inteligencija se može izmanipulisati. Ona čita tekstove koje su pisali drugi ljudi i sadržaj s internet stranica. Ako je u takav tekst sakriveno uputstvo, može je navesti da napravi iskrivljen sažetak ili da u grupi da pogrešan odgovor. Stručnjaci to zovu “prompt injection”.
- Ne vidi se ko je pisao, a ko “dotjerivao”. Sagovornik ne zna da je vašu poruku uljepšala vještačka inteligencija.
- Ko nam bira vijesti? Nova opcija “Your News” svakog dana bira “provjerene” vijesti prema vašoj lokaciji i interesovanjima. Na malom medijskom tržištu kao što je naše, pitanje je: ko odlučuje šta je provjereno, i po kom kriterijumu?
Šta možete uraditi već danas
Podešavanja neće riješiti suštinu problema, ali mogu smanjiti rizik. AI opcije na telefonu ne nalaze se među ostalim podešavanjima privatnosti, nego u posebnom meniju: More → Settings → ChatGPT (Više → Podešavanja → ChatGPT). Ko ne zna gdje da traži, lako ga previdi.
- Isključite AI opcije koje ne koristite — sažetke, predložene odgovore, prepravku slika i pregled nepročitanih poruka. Ako vidite opcije “Writing Assistant on my messages” ili “Remix my images”, isključite i njih.
- Dogovorite se u grupi. U grupama gdje se priča o zdravlju, pravnim stvarima, poslu, djeci ili gdje su novinari i aktivisti, dogovorite da niko ne koristi sažetke i @ChatGPT. Administratori neka u podacima o grupi (Chat info) provjere ima li prekidač za AI Summary.
- ChatGPT karticu ne gledajte kao dio Vibera, nego kao ChatGPT. Tu ne upisujte ništa o zdravlju, novcu ili pravnim problemima. I ne povezujte svoj ChatGPT nalog samo zato da biste dobili više korišćenja.
- Smanjite praćenje. U Settings → Privacy → Personal Data isključite personalizaciju i s vremena na vrijeme iskoristite “Delete Your Data”. U podešavanjima telefona ograničite ili resetujte reklamnu oznaku uređaja.
- Isključite rezervnu kopiju u oblaku (Settings → Account → Chat Backup), ili barem zaštitite Google, odnosno Apple nalog prijavom u dva koraka.
- Lične podatke ne šaljite u zajednicama, kanalima i botovima — tu katanca nema.
- Za osjetljive razgovore koristite skrivene četove (hidden chats). Viber kaže da njih nikad ne uključuje u AI preglede.
- Pogledajte koji su uređaji povezani s vašim nalogom (Settings → Account) i uklonite stare računare i tablete.
- Za ono najosjetljivije pređite na Signal. Njegov kod je javan, nezavisno je provjeren i napravljen je tako da o vama ne čuva gotovo ništa.